محمد تقي الأستر آبادي
ديباچه 3
شرح فصوص الحكمة
ياد شده است ( نه در چاپ اهوانى ) . اين رساله در تسع رسائل ابن سينا چاپ شده است ( ص 42 - 48 ) و همان فص 30 تا ميانه فص 50 فصوص است ، چنان كه در الثمرة المرضية ديتريشى ( ص 72 - 79 ) و هامش شرح الهداية صدراى شيرازى ( ص 338 - 345 ) مىبينيم ( مهدوى 206 - قنواتى 95 ) . از آنچه گذشت گويا بر مىآيد كه در 639 و 689 آن را از ابن سينا مىدانستهاند . رسالهء ديگرى داريم كه سرنوشت فصوص را دارد و به نامهاى گوناگون : اثبات العقول ، اثبات الواجب ، سلسلة الفلاسفة ، العرش ، العرشيّة ، العروس ، العروش ، كيفية الموجودات ، خوانده شده و از ابن سينا دانستهاند ( فهرستهاى دانشگاه 3 : 78 و 113 و 301 و 6 : 2425 و سپهسالار 5 : 317 ) و در تتمة صوان الحكمة بيهقى ( نسخههاى تازه يافتهء آن نه نسخهء برلين ) ص 188 چاپ لاهور اين نام ديده مىشود . و آن نزديك است به شرح رسالهء زينون الكبير منسوب به فارابى و همهء آن هم ( همان العروس ) در « رسالة في ايضاح براهين مستنبطة من مسائل عويصة » از ابن سينا گذارده شده است ، همين است كه دو ترجمهء فارسى هم دارد ( فهرست مهدوى ص 38 و 89 ) . در اين متن ( فصوص ) در برخى از چاپها 61 بند است و عنوانهاى آن در برخى از نسخهها و در شرح غازانى و استرآبادى و گمنام « فص » مىباشد ( ديباچهء نگارنده بر منطق اين مقفع ص 83 ) . در فهرستهاى كهن و سر گذشت نامههاى ديرينهء ابن النديم و صاعد اندلسى و بيهقى و قفطى و ابن ابي اصيبعه و شهرزورى و ابن خلكان و صفدى و همچنين روضات الجنات خوانسارى از فصوص فارابى يادى نيست . تنها چلپى از آن نام برده است . شوشترى در مجالس المؤمنين در سر گذشت او گفته است « رسالهء فصوص كه به او نسبت ميدهند » .